Jak ochronić siebie i dzieci przed utratą rozumu.

Manfred Spitzer w swojej książce pt.Digitale Demenz (polskie tłumaczenie: Cyfrowa demencja. W jaki sposób pozbawiamy rozumu siebie i swoje dzieci) daje nam szereg bardzo cennych wskazówek, jak radzić sobie we współczesnej coraz bardziej stechnicyzowanej kulturze. Autor jest postacią nietuzinkową. Absolwent medycyny, psychologii i filozofii, grający na kilku instrumentach, które sam zbudował. Jest wykładowcą akademickim i dyrektorem kliniki psychiatrycznej. Dlaczego warto sięgnąć po tę pozycję?

1. Książka zawiera najnowsze badania naukowe, ukazujące wpływ internetu i innych współczesnych mediów zarówno na dzieci, jak i na dorosłych. Ta pozycja daje sporo wiedzy. Poznajemy mechanizmy działania urządzeń, którymi się posługujemy, i ich wpływ na mózg dziecka i dorosłego. W tym kontekście Spitzer zwraca uwagę, że mózg działa jak mięsień. To, czego nie używamy, wiotczeje. Np. nadmierne korzystanie z GPS sprawia, że człowiek nie rozwija w sobie tych partii mózgu, które odpowiadają za orientację w terenie. A właśnie w tych częściach mózgu ma swój początek choroba Alzheimera. Warto ćwiczyć orientację w terenie. Wstrząsające są te części książki, w których autor opisuje, w jak wczesnym wieku dzieci zaczynają oglądać telewizję. Często nie mają nawet jednego roku życia. Adresowane do nich reklamy, w czasie, gdy nie są w stanie się bronić i podejmować jakiejkolwiek refleksji, są – w przekonaniu Spitzera – odpowiedzialne za otyłość wielu dzieci. Wdrukowane w ich umysł treści zostaną na zawsze. „Cyfrowe media są winne temu, że rzadziej korzystamy z mózgu, w związku z czym z czasem słabnie także nasz potencjał umysłowy”. Autor rozprawia się z potocznym stwierdzeniem: „Jeśli nie będziesz sadzać dziecka od najmłodszych lat przed komputerem, skończy ono jak pracownik taśmowy lub śmieciarz”.

2. Autor nie ogranicza się do straszenia i ukazywania destrukcyjnego wpływu nadmiernego korzystania ze współczesnych mediów, ale daje konkretne propozycje i wskazówki, jak sobie w tym świecie radzić. Proponuje np. aby zamiast rozwiązywać krzyżówki i sudoku, zająć się swoimi wnukami, bo to przyniesie lepsze owoce dla naszego mózgu. Najlepszy trening dla mózgu to wysiłek fizyczny. Spitzer zwraca także uwagę na wartość ręcznego pisania, ponieważ w procesie naszego uczenia bardzo ważna jest motoryka. Z ręcznym zapisem każdej litery związany jest specyficzny ruch ręki. Nie ma go natomiast w przypadku stukania w klawisze komputera. To może owocować większą trudnością zapamiętywania zapisanych na komputerze treści. Autor zachęca nas do ćwiczenia pamięci na różne sposoby.

3. Pozycja Spitzera pomaga człowiekowi w zrozumieniu samego siebie. Gdy autor analizuje w świetle najnowszych badań procesy, które zachodzą w czasie snu, zwraca uwagę, że „człowiek przyswajający sobie duże ilości materiału potrzebuje więcej snu. Kto w trakcie intensywnego uczenia się zarywa noce, ten jest sam sobie winny, kiedy nauka nie przynosi efektów”. We śnie dokonują się procesy utrwalania tego, czego nauczyliśmy się w ciągu dnia. Im więcej treści opanowaliśmy, tym więcej snu potrzebujemy, aby sobie je zarchiwizować i jakoś w sobie poukładać, aby móc z nich w przyszłości korzystać. W książce znajdziemy też krótkie (zawierające kilkanaście pytań) testy, pozwalające nam samym sprawdzić, czy nie jesteśmy uzależnieni od internetu.

4. Autor proponuje konkretne ćwiczenia dla dzieci, które mogą poprawić ich samokontrolę i wpłynąć na ich lepszą koncentrację, co przełoży się na wyniki w nauce. Test pianki polega na nagradzaniu dziecka za umiejętność czekania paru minut, zanim zje ciastko, które lubi. Jeśli nauczy się ono czekać, będzie umiało bardziej nad sobą panować. A skutki tego dadzą się zauważyć w każdej sferze życia.

5. Pod każdym rozdziałem książki znajdziemy krótkie podsumowanie, zawierające najważniejsze wnioski z przytoczonych badań. Propozycje umieszczone na zakończenie pozycji Spitzera są niezwykle ważne. Wymieńmy najistotniejsze:

a)  Odżywiajmy się zdrowo,

b)  Codziennie pół godziny ruchu,

c)  Pomagajmy innym,

d)  Nie podejmujmy wyzwań przerastających nasze umiejętności,

e)  Słuchajmy od czasu do czasu muzyki (jedynie muzyka ogranicza aktywność obszarów mózgu odpowiedzialnych za odczuwanie lęku),

f)   Bardzo pozytywny wpływ na zdrowie ma śpiewanie,

g)  Uśmiechajmy się,

h)  Spędzanie czasu na łonie natury służy ciału i duszy,

i)   Unikajmy cyfrowych mediów.